Η αρχαία Ελλάδα σε 9 λεπτά

«Η αρχαία Ελλάδα σε 9 λεπτά» είναι ο τίτλος ενός πολύ ενδιαφέροντος ισπανικού βίντεο, που παρουσιάζει την ιστορία της Ελλάδας από τη Μινωική εποχή μέχρι την κατάκτηση του ελληνικού χώρου από τους Ρωμαίους.

Η παρουσίαση -λόγω του περιορισμένου χρόνου του βίντεο- είναι αναγκαστικά πολύ σχηματική, όμως είναι πλήρης. Το σημαντικότερο είναι πως ο ομιλητής, αν και μιλάει γρήγορα, έχει πολύ καθαρά ισπανικά, πράγμα σημαντικό για έναν σπουδαστή της γλώσσας. Να λοιπόν μια καλή ευκαιρία για εξάσκηση!

"Η ζωή είναι όνειρο" του Καλντερόν

Ο δεύτερος μονόλογος του Σεγισμούνδου από το περίφημο έργο του Pedro Calderón de la Barca (1600-1681) La vida es sueño (Η ζωή είναι όνειρο), ερμηνευμένος από τον Julio Núñez.



Sueña el rey que es rey, y vive
con este engaño mandando,
disponiendo y gobernando;
y este aplauso, que recibe
prestado, en el viento escribe,
y en cenizas le convierte
la muerte, ¡desdicha fuerte!
¿Qué hay quien intente reinar,
viendo que ha de despertar
en el sueño de la muerte?

Sueña el rico en su riqueza,
que más cuidados le ofrece;
sueña el pobre que padece
su miseria y su pobreza;
sueña el que a medrar empieza,
sueña el que afana y pretende,
sueña el que agravia y ofende,
y en el mundo, en conclusión,
todos sueñan lo que son,
aunque ninguno lo entiende.

Yo sueño que estoy aquí
destas prisiones cargado,
y soñé que en otro estado
más lisonjero me vi.
¿Qué es la vida? Un frenesí.
¿Qué es la vida? Una ilusión,
una sombra, una ficción,
y el mayor bien es pequeño:
que toda la vida es sueño,
y los sueños, sueños son.

Βικτόρια ντε λος Άνχελες, η καταλανή Ναϊάδα

(Πηγή φωτογραφίας)

****Νέα συνεργασία του φίλου του ιστολογίου που υπογράφει με το ψευδώνυμο "Καλοπροαίρετος". Θερμές ευχαριστίες.

Πριν καμιά τριανταπενταριά χρόνια, σε προ διαδικτύου και πακτωλού πληροφόρησης εποχές, το Τρίτο Πρόγραμμα του κρατικού ραδιοφώνου, και ειδικά οι εκπομπές 'Ο συνθέτης της εβδομάδας' και 'Βραδιά όπερας', στάθηκαν η βασική πηγή μύησής μου στην κλασσική μουσική.

Πολλές εκπομπές τις ηχογραφούσα σε κασσέτες και, επανακούγοντάς τις αργότερα σε συνδυασμό με την ελάχιστη βιβλιογραφία, πάσχιζα να αυτοεκπαιδευτώ.

Εκτός από τα φαβορί, το Τρίτο έβαζε και δύσκολα, κάτι Πουλένκ, κάτι Σκριάμπιν, πού να μπορέσω να παρακολουθήσω• το πάλευα όμως.

Και κάποια στιγμή, ακούω το μοτέτο "Exsultate, jubilate" του Μότσαρτ, με μια φωνή που όμοιά της δεν είχα ξανακούσει• μια φωνή πολύ γλυκιά, περισσότερο και από της Κίρι, πολύ φωτεινή, περισσότερο και από της Τεμπάλντι, φυσική, πηγαíα, χωρíς αυτó το επιτηδευμένο που έχουν οι οπερατικές φωνές, γήινη αλλά και ουράνια μαζί.

Αυτή ήταν η πρώτη μου γνωριμία με την καταλανή σοπράνο Βικτόρια ντε λος Άνχελες. Προδήλως, με κέρδισε ισοβίως.

Η Βικτόρια ήταν σύγχρονη με την Κάλλας, τη Σάδερλαντ και την Τεμπάλντι. Η καριέρα της εκτάθηκε από το 1947 ως το 1992• η ακμή της ήταν μεταξύ περίπου 1955-1965. Διακρίθηκε εξίσου τόσο με πολυμελείς ορχήστρες στη δυναμική σκηνή της όπερας, όσο και με συνοδεία μόνο ένα πιάνο στο στατικό πάλκο των ρεσιτάλ, κάτι ιδιαίτερα σπάνιο για λυρικό αοιδό (προσωπικά, μόνο τη Σβάρτσκοπφ ανακαλώ). Μετά το 1961 εντόπισε και σταδιακά περιόρισε τις εμφανίσεις της σε ρεσιτάλ με παραδοσιακά και σύγχρονα τραγούδια -στο εξής, για συντομία, άσματα- της Ισπανίας και της Καταλωνίας, αλλά και γερμανικά λίντερ, και γαλλικά σανσόν, και ιταλικά κάντι.

Δεν ήταν εμφανισιακά προικισμένη, δεν είχε, π.χ., την ηραία θεοπρέπεια της Κάλλας, τη βαλκυρική επιβλητικότητα της Νίλσσον ή τη χολλυγουντιανή φινέτσα της Μόφφο• η καημένη, μια ταπεινή Αλόζα* ήταν. (*Νύμφη των ποτάμιων και λιμναίων υδάτων, το καταλανικό αντίστοιχο της αρχαιοελληνικής Ναϊάδας)

 
(Πηγή φωτογραφίας)

Επιπλέον, δεν ήταν τύπος που απασχολούσε τα πρωτοσέλιδα, ούτε διέθετε στίφη αφοσιωμένων θαυμαστών.

Μολαταύτα, ο εγκάρδιος χαρακτήρας και η καταδεκτική συμπεριφορά της δημιουργούσαν οικειότητα• πιθανόν γι' αυτό αναφέρομαι συχνά σε αυτήν ως 'θεία Τόρι' (και στις, περίπου σύγχρονές της, Μονσερράτ Καμπαγιέ ως 'θεία Μόντσε' και Τερέσα Μπεργάνσα ως 'θεία Τέρε', και στη, λίγο προγενέστερή της, Κοντσίτα Σουπερβία ως 'θεία Κόντσα').

Οι ερμηνείες της, τόσο σε μεμονωμένες άριες, όσο και σε πλήρεις όπερες, διέπονται από βαθιά κατανόηση του ρόλου, και ανάλογη προσαρμογή του ύφους της. Ερμήνευσε στη σκηνή και ηχογράφησε πλήθος ολοκληρωμένων οπερών, σε ρόλους που εκτείνονται από την Αντζέλικα στον Ορλάνδο μαινόμενο του Βιβάλντι μέχρι την Αντωνία στα Παραμύθια του Χόφφμαν του Όφφενμπαχ. Η γλώσσα δεν ήταν εμπόδιο: η εκφορά και η προφορά της στα ιταλικά, στα γαλλικά, στα γερμανικά και στα αγγλικά ήσαν άμεμπτες.

Στην εύκολη και αβανταδόρικη άρια "O mio babbino caro" από τον Τζιάννι Σκίκι του Πουτσίνι, δίνει μιαν ανάλαφρη, παιγνιώδη ερμηνεία• μπορεί κανείς ν' ακούσει το χαμόγελό της, το δε χαρακτηριστικό της αέρινο, ταχύτατο γκλισσάντο στο andrei (sul Ponte Vecchio), θα το ζήλευαν και οι καλύτερες κολορατούρες.

 
Βικτόρια ντε λος Άνχελες, "O mio babbino caro", από τον Τζιάννι Σκίκι του Πουτσίνι (1958)

Ήδη ανακύπτει ένα σημαντικό διαφοροποιό στοιχείο στην ερμηνεία της: σε αντίθεση με τις σύγχρονές της, απουσιάζουν οι λαρυγγικοί τόνοι, η κρύα μεταλλική χροιά και το αναίτιο τρέμολο, κάτι που, σε σημεία, δίνει την εντύπωση ότι δεν τραγουδά, αλλά διηγείται.

Στην άρια "As when the dove laments her love" από την όπερα Άκις και Γαλάτεια του Χαίντελ δίνει μια υποδειγματική μπαρόκ ερμηνεία• η χροιά της θυμίζει συστοιχία από γυάλινα καμπανάκια, τα δε ποικίλματά της και ειδικά οι τρίλλιες της είναι εκθαμβωτικά.

Στην πανδύσκολη, τόσο τεχνικά όσο και ερμηνευτικά, άρια "Ebben? Ne andrò lontana" από την όπερα La Wally του Καταλάνι, δίνει μια σύνθετη λυρική ερμηνεία. Οι αλλαγές στην ένταση, στη ρυθμική αγωγή, και κυρίως στα συναισθήματα, αποδίδονται άψογα. Το, κατά την παρτιτούρα, χαμηλόφωνο dolcissimo con espressione τού "O della madre mia casa gioconda", καμία δεν μπόρεσε να το αποδώσει καλύτερα. Δεν αναφέρομαι καν στην πανίσχυρη κορώνα προς το τέλος: αν δεν την έχεις, απλώς δεν αγγίζεις την προκείμενη άρια. Να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη εκτέλεση δεν σταματά, όπως στις μέρες μας, στο "E fra le nubi d'ôr", αλλά συνεχίζει και αποκλιμακώνεται με το δυσοίωνο "Ma fermo è il piè", κλπ.

Οι ερμηνείες της ως Βιολέττα στην Τραβιάτα και ως Αμέλια στον Σιμόν Μποκανέγκρα, αμφότερα Βέρντι, είναι εμβληματικές. (Η φωτογραφία της στην αρχή του κειμένου είναι από την εμφάνισή της ως Βιολέττα στη Μητροπολιτική Όπερα της Νέας Υόρκης το 1957.)

Οι ηχογραφήσεις της ως Μανόν (1953) στην ομώνυμη όπερα του Μασσνέ, ρόλου που, λόγω της δυσκολίας του, έχει χαρακτηριστεί ως 'η γαλλική Ιζόλδη', και ως Μαργκερίτ (1955) στον Φάουστ του Γκουνώ, θεωρούνται κατά πολλούς οι πληρέστερες.

Αλλά και Βάγκνερ ερμήνευσε η θεία Τόρι• οι ηχογραφήσεις της ως Ελίζαμπεθ στον Τανχώυζερ (1961) και ως Έλζα στον Λόενγκριν (1964), στέκονται ισότιμα δίπλα στις αξεπέραστες της Νίλσσον και της Φλάκστατ. Ένας δειγματισμός τών, π.χ., "Dich teure halle grüß ich wieder" και "Einsam in trüben Tagen" αντιστοίχως, είναι εύγλωττος.

Η Βικτόρια συνεργάστηκε με τους επιφανέστερους λυρικούς αοιδούς της εποχής της, όμως το ταίρι της το βρήκε στον Γιούσσι Μπγιέρλινκ, τη γλυκύτερη ίσως φωνή τενόρου στην ιστορία. Το αισθητικό αποτέλεσμα των ντουέτων τους στη Μαντάμα Μπατερφλάι και στη Μποέμ είναι μαγικό• και να σκεφτεί κανείς ότι, όσοι είχαν το προνόμιο να ακούσουν ζωντανά τους παλαιότερους λυρικούς καλλιτέχνες, και ειδικά εκείνους που φημίζονταν για τη γλυκύτητα και τη θέρμη της φωνής τους -αντιπροσωπευτικότερα παραδείγματα από τη Βικτόρια και τον Γιούσσι δύσκολα μπορούν να προταθούν-, ομονοούν στο ότι οι ηχογραφήσεις δεν έχουν αιχμαλωτίσει παρά μέρος μόνο των ηχοχρωμάτων τους.

 
Γιούσσι Μπγιέρλινκ και Βικτόρια ντε λος Άνχελες, "O soave fanciulla" (από το 10'00''), από τη Μποέμ του Πουτσίνι (1956)

Οι Γιούσσι και Βικτόρια έχουν συμπράξει και σε μία από τις καλύτερες ηχογραφήσεις (1953) των Παλιάτσων του Λεονκαβάλλο. Με την ευκαιρία, ένα παραλειπόμενο: Όπως είναι γνωστό, λόγω της μικρής τους διάρκειας, οι Παλιάτσοι συνήθως παίζονται την ίδια βραδιά μαζί με την (για την ακρίβεια, μετά την), επίσης μικρής διάρκειας, Καβαλλερία ρουστικάνα του Μασκάνι. Η αθεόφοβη η Βικτόρια είχε ερμηνεύσει μία τουλάχιστον φορά, στην ίδια παράσταση, τους πρωταγωνιστικούς ρόλους και στις δύο όπερες! Σε μια παράσταση Cav/Pag, δεν είναι σπάνιο να παίζει ο ίδιος βαρύτονος τον Άλφιο και τον Τόνιο, οι ρόλοι είναι σύντομοι• όμως, Σαντούτσα και Νέντα το ίδιο βράδυ;!

Οι ερμηνείες της σε άσματα, εξ ορισμού λιγότερο απαιτητικές συνθέσεις, διακρίνονται για την απλότητα και την αμεσότητά τους, και την πλήρη απουσία φωνητικής επίδειξης.

Μερικοί -οι περισσότεροι- λυρικοί αοιδοί, κατά την απόδοση ασμάτων, συνοδεύονται από πολυπρόσωπες ορχήστρες και χορωδίες, και τα ερμηνεύουν περίκομψα, προβάλλοντας περισσότερο τους ίδιους και λιγότερο τα άσματα. Αντιθέτως, η Βικτόρια ηνιοχούσε και υπέτασσε τη φωνή της, υπηρετώντας με λιτότητα τα άσματα: έπαιρνε κάποια petits riens (μικρά τίποτα), γιατί τέτοια είναι, συγκρινόμενα με τις συνθέσεις της συμφωνικής μουσικής, τα άσματα, και τους έδινε άλλη διάσταση.

Η ερμηνεία της στο καταλανικό τραγούδι του 16ου-17ου αιώνα El mariner μού δημιουργεί την εικόνα μιας καλοκάγαθης γιαγιάς που αφηγείται ιστορίες στα εγγόνια της.

 
Βικτόρια ντε λος Άνχελες, El mariner, καταλανικό παραδοσιακό τραγούδι (1992)

Η ερμηνεία της στο ληντ του Μπραμς An die Nachtingall καταδεικνύει τη ζηλευτή προσαρμοστικότητά της σε μεγάλη ποικιλία υφών.

Η ερμηνεία της στο ποίημα Los cuatro muleros του Λόρκα δεν έχει ίχνος περιττής θεατρικότητας και δραματικότητας, και όμως είναι τόσο μεστή συναισθηματικά.

Είναι βέβαιο ότι οι φωνητικές και εκφραστικές δυνατότητες της Βικτόρια δεν εξερευνήθηκαν πλήρως. Χαρακτηριστικό δείγμα, το "Canción del amor dolido", το πρώτο από τα τρία σύντομα τραγούδια από τον Μάγο έρωτα του ντε Φάλια. Η Βικτόρια, με σκουρυμένη φωνή, ώστε να ακούγεται ως μέτσο -όπως ορίζει ο συνθέτης-, με τη ρωμαλέα, κοφτή, πυρετική, επιδεικτική εκφορά των κανταόρας, ακολουθώντας κατά γράμμα τις λεπτομερείς οδηγίες του ντε Φάλια -con angustia, con desvarío, con locura κοκ.-, και με προφορά βέρας γαδιτάνας (mardito αντί maldito, farta αντί falta, toíta αντί todita, abrasá αντί abrasada, orvía αντί olvida, πραγμάτωση του τελικού s του άρθρου στο las penas ως αχνό ουρανικό /χ/), είναι αγνώριστη. Μετά τον αρχικό αιφνιδιασμό, ακολουθεί η έκπληξη, και μένει ο θαυμασμός.

 
Βικτόρια ντε λος Άνχελες, "Canción del amor dolido", από τον Μάγο έρωτα του ντε Φάλια (1964)

Πολύ θα ήθελα να υπήρχαν ηχογραφήσεις της Βικτόρια σε καθαρά φωνητικές -χωρίς λόγια- συνθέσεις, π.χ. το Βοκαλίζ του Ραχμάνινωφ, το κονσέρτο για κολορατούρα σοπράνο του Ρέινγκολντ Γκλιέρ (Glière), ή ακόμα και το κονσέρτο για φωνή του Σεν-Πρε (Saint-Preux). Ιδανικά, θα ήθελα να είχε ερμηνεύσει μέρη σόλο οργάνων σε συμφωνικές συνθέσεις, π.χ. του βιολιού στη "Méditation" από τη Θαΐδα του Μασσνέ ή της τρομπέτας στο ρόντο του κονσέρτου του Χάυδν• για καθένα από αυτά, θα μιλούσαμε για αυτόνομη σπουδή στην ανθρώπινη φωνή. Δυστυχώς δεν υπάρχουν.

Παρόντων ιερών τεράτων όπως η Κάλλας και η Σάδερλαντ, η Βικτόρια σαφώς και δεν είναι η καλύτερη σοπράνο της ιστορίας, ούτε καν της γενιάς της. Από την άλλη, δεν μπορεί να αγνοηθεί αυτό το μοναδικό, και έκτοτε ανεπανάληπτο, δυσκολοπερίγραπτο 'κάτι' του ηχοχρώματος και των ερμηνειών της.

Η Βικτόρια, όχι περισσότερο από την Κάλλας και τη Σάδερλαντ, αλλά όχι λιγότερο από την Τεμπάλντι και την Καμπαγιέ (περιορίζομαι στις γυναικείες φωνές), συνετέλεσε στις δεκαετίες του '50 και του '60 στην αναβίωση και εκλαΐκευση της όπερας, ιδίως του μπελ κάντο. Χωρίς αυτές, είναι αμφίβολο αν θα είχαν προκύψει, ή κατ' ελάχιστον αν θα είχαν τόσο ευρεία αναγνωρισιμότητα και δημοφιλία, χτες η Νετρέμπκο και η Γκεοργκίου, σήμερα η Περετγιάτκο και η Παπαθανασίου, αύριο ίσως η Γιόντσεβα και η Γιάχο.

Αν έπρεπε να αποδώσω στη φωνή της ένα επίθετο, θα την έλεγα μεσογειακή. Η Βικτόρια γεννήθηκε στη Βαρκελώνη• θα μπορούσε να έχει γεννηθεί στη Σούσα, στο Σάσσαρι, στην Πύλο, στη Βεγγάζη, σε οποιαδήποτε παραμεσόγεια πόλη: η φωνή της περιέχει το ασημοπράσινο της φυλλωσιάς του μαροκινού λιόδεντρου, το πορτοκαλόχρυσο της αιγαιακής δύσης, την ίδια τη Μεσόγειο.

Ο βάσκος πιανίστας Χοακίν Ατσούκαρρο είχε πει: "Η Βικτόρια ντε λος Άνχελες είναι η μία από τις δύο καλύτερες σοπράνο του 20ού αιώνα. Την άλλη ας τη διαλέξει ο αναγνώστης".

Συντάσσομαι.

Alicia de Larrocha

Η Alicia de Larrocha (1923-2009) θεωρείται μία από τις σημαντικότερες ισπανίδες πιανίστες στην ιστορία. Γεννημένη στη Βαρκελώνη από γονείς επίσης πιανίστες, έκανε τα πρώτα της βήματα σε ηλικία τριών ετών και έδωσε το πρώτο της κονσέρτο στα πέντε της χρόνια. Η καρριέρα της καλύπτει περισότερες από επτά δεκαετίες με παραστάσεις σε όλο τον κόσμο, στις οποίες ερμήνευσε έργα των Αλμπένιθ, Γρανάδος, Ντε Φάλια, Ραβέλ, Λιστ, Μπετόβεν, Μότσαρτ, κ.ά.
Στο παρακάτω βίντεο την ακούμε να ερμηνεύει την περίφημη Ουγγρική Ραψωδία αρ. 2 του Λιστ.

Enrique Granados - "Danzas españolas", No. 5, "Andaluza"

Αριστοτέλης - Η περιπέτεια της σκέψης

Το 2016 είναι η επαίτειος των 2400 χρόνων από τη γέννηση του Αριστοτέλη. Στο παρακάτω βίντεο ο Ισπανός φιλόσοφος Fernando Savater μάς παρουσιάζει μια εισαγωγή στην αριστοτελική σκέψη.

Jorge Luis Borges - Arte poética

Ο Jorge Luis Borges διαβάζει το ποίημά του Arte poética:



Mirar el río hecho de tiempo y agua
y recordar que el tiempo es otro río,
saber que nos perdemos como el río
y que los rostros pasan como el agua.

Sentir que la vigilia es otro sueño
que sueña no soñar y que la muerte
que teme nuestra carne es esa muerte
de cada noche, que se llama sueño.

Ver en el día o en el año un símbolo
de los días del hombre y de sus años,
convertir el ultraje de los años
en una música, un rumor y un símbolo,

ver en la muerte el sueño, en el ocaso
un triste oro, tal es la poesía
que es inmortal y pobre. La poesía
vuelve como la aurora y el ocaso.

A veces en las tardes una cara
nos mira desde el fondo de un espejo;
el arte debe ser como ese espejo
que nos revela nuestra propia cara.

Cuentan que Ulises, harto de prodigios,
lloró de amor al divisar su Itaca
verde y humilde. El arte es esa Itaca
de verde eternidad, no de prodigios.

También es como el río interminable
que pasa y queda y es cristal de un mismo
Heráclito inconstante, que es el mismo
y es otro, como el río interminable.

El humanismo hispánico y europeo

Μια εμπεριστατωμένη και πολύ καλαίσθητη εισαγωγή στον ισπανικό και, γενικότερα, στον ευρωπαϊκό ουμανισμό. Το βίντεο είναι στα ισπανικά.

Cantigas de Santa María

Οι λυρικές συνθέσεις του Alfonso (βασιλιά της Καστίλης και της Λεόν, 1221-1284) με τον τίτλο Cantigas de Santa Maria ( Ύμνοι της Παναγίας), γραμμένες στη γαλικιανή γλώσσα κατά την παράδοση των τροβαδούρων της εποχής, προσφέρουν στον αναγνώστη και τον ακροατή μια πρωτόγνωρη μουσικότητα και μετρική ποικιλία.
Τα θέματα των ύμνων είναι ποικίλα, πάντα μέσα στα πλαίσια της θρησκευτικότητας του βασιλιά, αλλά και των νέων καιρών. Χαρακτηριστικό είναι το θέμα μιας από τις cantigas όπου μια μοναχή το σκάει από το μοναστήρι παρέα με ένα νεαρό. Μετά από μερικά χρόνια επιστρέφει μετανιωμένη κι ανακαλύπτει πως κανείς δεν έχει προσέξει την απουσία της. Την έχει αντικαταστήσει η Παναγία.
Οι πανέμορφες μινιατούρες που εικονογραφούν το κείμενο μας δίνουν ένα εκπληκτικής ομορφιάς έργο.
Θα ακούσουμε τη μουσική μιας από τις πιο γνωστές Cantigas, της 119.

Παραδοσιακή μουσική των Άνδεων

Όμορφη παραδοσιακή μουσική από τις περουβιανές Άνδεις.

Paco de Lucia - "Entre dos aguas"

Paco de Lucía (1947-2014)

Manuel de Falla, Danza española
Interpreta: Paco de Lucía

Eusébio da Silva Ferreira (1942-2014)

Ο μεγαλύτερος Πορτογάλος ποδοσφαιριστής όλων των εποχών, με καταγωγή από τη Μοζαμβίκη.

Uma famosa cantiga d´amor de Dom Dinis

O rei Dom Dinis I de Portugal (1261-1325) foi um grande amante das letras e das artes, sendo o responsável pela criação da primeira Universidade portuguesa. Numa época em que o trovadorismo era a mais importante manifestação literaria e musical, Dom Dinis também era um famoso trovador, que cultivou as cantigas d´amigo e as cantigas d´amor, de herência galego-portuguesa e provençal.

No vídeo seguinte ouvimos uma cantiga d´amor escrita pelo rei.

 

Las jarchas

Το βίντεο αυτό παρουσιάζει στα ισπανικά με πολύ εύληπτο τρόπο την ιστορία των jarchas, μικρών στροφών που παρουσιάζονταν στο τέλος αραβικών ή εβραϊκών τραγουδιών της Ισπανίας κατά τη διάρκεια του μεσαίωνα. Πολλές από αυτές τις jarchas παρουσίαζαν στοιχεία της μοσαραβικής γλώσσας, δηλαδή της γλώσσας που μιλιόταν στην Ανδαλουσία κατά τους αιώνες από τον 11ο ως τον 13ο και αποτελούν τα πρώτα δείγματα ισπανικής γλώσσας -αλλά και ισπανικής λυρικής ποίησης- που διαθέτουμε. Η επικρατέστερη άποψη είναι ότι αποτελούσαν λαϊκά τραγούδια της εποχής στα οποία κυριαρχούσε μια γυναικεία φωνή που περιμένει τον αγαπημένο της ή θρηνεί για την απουσία του.

Biografía de Federico García Lorca

Isaac Albéniz - "Leyenda"

Ερμηνεύει ο Andrés Segovia

Enrique Granados - Ισπανικός χορός αρ. 2

Για τον μεγάλο ρομαντικό Ισπανό συνθέτη Enrique Granados (1867-1916) έχουμε γράψει σε παλαιότερη ανάρτηση. Εδώ ακούμε Τον ισπανικό χορό αρ. 2, σε ερμηνεία του Fernando Sandoval.

Κινηματογραφικός κύκλος - Μεγάλο αφιέρωμα στον Λουίς Γκαρθία Μπερλάνγκα

Το Ινστιτούτο Θερβάντες της Αθήνας και η Πρεσβεία της Ισπανίας διοργανώνουν μεγάλο αφιέρωμα που περιλαμβάνει πέντε ταινίες του σπουδαίου Ισπανού κινηματογραφιστή, που θα προβληθούν από τις 3 ως τις 31 Μαρτίου, κάθε Πέμπτη.
Όλες οι ταινίες έχουν υπότιτλους στα ελληνικά.

Ο Λουίς Γκαρθία Μπερλάνγκα γεννήθηκε στη Βαλένθια το 1921 και το 1947 εισήχθη στο Ινστιτούτο Κινηματογραφικών Ερευνών και Εμπειριών της Μαδρίτης.
Οι ταινίες του χαρακτηρίζονται από την καυστική ειρωνεία και την πικρή σάτιρα για τις διαφορετικές κοινωνικές και πολιτικές καταστάσεις της Ισπανίας της εποχής του. Κατά την περίοδο της δικτατορίας του Φράνκο εντυπωσίασε με την ικανότητά του να εξαπατά έξυπνα την λογοκρισία της εποχής με καταστάσεις και διαλόγους όχι πολύ ξεκάθαρους αλλά μιας πραγματικά ευφυούς δεύτερης ανάγνωσης. Με μεγάλη ανθρωπιά και εκπληκτική απλότητα ήταν ο ιστορικός και η συνείδηση - καλή και κακή - μιας χώρας βασανισμένης από τα τραύματα του πολέμου, ήταν ο θεματοφύλακας του συλλογικού ισπανικού βίου αυτής της τυραννισμένης εποχής.
Σ’ αυτόν και στον Αντόνιο Μπαρντέμ, αποδίδεται η ανανέωση του ισπανικού κινηματογράφου.
Τιμήθηκε με διεθνή βραβεία και διακρίσεις στα σημαντικότερα φεστιβάλ κινηματογράφου (Καννών, Βενετίας, Μόντρεαλ, Βερολίνου). Στο Φεστιβάλ του Κάρλοβι Βάρι συμπεριελήφθη στην δεκάδα των σημαντικότερων κινηματογραφιστών στον κόσμο. Έχει λάβει επίσης αμέτρητες διακρίσεις στην Ισπανία, μεταξύ των οποίων το Βραβείο Τεχνών «Πρίγκιπας της Αστούριας» το 1986, το Χρυσό Μετάλλιο Καλών Τεχνών το 1981, το Εθνικό Βραβείο Κινηματογραφίας το 1980. Το 1961 η ταινία του Πλάθιδο, ήταν υποψήφια για Όσκαρ καλύτερης ξένης ταινίας.
Πέθανε τον Νοέμβριο του 2010 σε ηλικία 89 ετών.

Αίθουσα εκδηλώσεων του Ινστιτούτου Θερβάντες της Αθήνας,
Μητροπόλεως 23, Σύνταγμα, Αθήνα.
Είσοδος ελεύθερη

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

03.03.2011, 19.30 Καλώς ορίσατε κ. Μάρσαλ (Ισπανία, 1952, 75 λεπτά), με τους Λολίτα Σεβίγια, Αλμπέρτο Ρομέα, Ραφαέλ Αλόνσο, Άνχελ Άλβαρεθ, Χοσέ Ισμπέρτ, Μανόλο Μοράν, Φερνάντο Ρέι.
Το Βιγιάρ δελ Ρίο είναι ένα φτωχό και ξεχασμένο χωριουδάκι, όπου δεν συμβαίνει ποτέ τίποτα που να σπάει την καθημερινότητα. Μόνον η άφιξη της λαϊκής τραγουδίστριας Κάρμεν Βάργας και του πληρεξουσίου και εκπροσώπου της Μανόλο δίνουν μια καινούρια νότα στη βαρετή ζωή του χωριού. Εκείνο το ίδιο πρωί, εμφανίζεται αίφνης ένας απεσταλμένος της κυβέρνησης, ο οποίος ανακοινώνει ότι από στιγμή σε στιγμή θα εμφανιστεί μια επιτροπή Αμερικανών αξιωματούχων του Σχεδίου Μάρσαλ που προσφέρει οικονομική βοήθεια στη χώρα. Με το που το μαθαίνει ο δήμαρχος του χωριού, ένας άνθρωπος καλός και λίγο περήφανος στ’ αυτιά, αποφασίζει να μασκαρέψει όλους τους κατοίκους με τις πιο αυθεντικές φορεσιές της Ανδαλουσίας, ώστε να καταπλήξει τους επισκέπτες και ν’ αποσπάσει μεγαλύτερη οικονομική βοήθεια…

10.03.2011, 19.30 Πλάθιδο (Ισπανία, 1961, 85 λεπτά) με τους Κασέν, Χοσέ Λουίς Λόπεθ Βάθκεθ, Ελβίρα Κιντιγιά, Αμέλια ντε λα Τόρρε, Χούλια Κάβα Άλμπα, Αμπάρο Σολέρ Λεάλ, Μανουέλ Αλεχάντρε, Μαρί Κάρμεν Γιέπες, Αγκουστίν Γκονθάλεθ, Λουίς Θίγες, Αντόνιο Φερράντις.
Σε μια μικρή επαρχιακή πόλη, κάποιες κυρίες επινοούν τη χριστουγεννιάτικη εκστρατεία «δειπνήστε με έναν φτωχό», ώστε κι αυτοί που έχουν ανάγκη, να καθίσουν στο τραπέζι με τις οικογένειες που έχουν τον τρόπο τους και ν απολαύσουν για ένα βράδυ την ζεστασιά και την αγάπη που στερούνται.
Ο Πλάθιδο, ο οποίος έχει προσληφθεί για να συμμετάσχει με το μοτοσακό του στο πρωτοχρονιάτικο καρναβάλι, αλλά μια αναποδιά τον εμποδίζει να αφοσιωθεί ολοκληρωτικά στις προετοιμασίες του: την παραμονή της πρωτοχρονιάς λήγει το πρώτο γραμμάτιο για το μοτοσακό του, που αποτελεί το μοναδικό βιοποριστικό μέσο γι’ αυτόν.

17.03.2011, 19.30 Ο δήμιος (Ισπανία, 1963, 87 λεπτά) με τους Χοσέ Ισμπέρτ, Νίνο Μανφρέντι, Έμμα Πενέλλα, Χοσέ Λουίς Λόπεθ, Βάθκεθ, Άνχελ Άλβαρεθ, Μαρία Λουίσα Πόντε, Μαρία Ισμπέρτ, Χούλια Κάβα Άλμπα.
Ο Χοσέ Λουίς, υπάλληλος γραφείου κηδειών, σχεδιάζει να μεταναστεύσει στη Γερμανία, για να γίνει καλός μηχανικός αυτοκινήτων. Η φιλενάδα του η Κάρμεν, είναι κόρη του Αμαδέο που είναι δήμιος. Όταν ο Αμαδέο τους πιάνει στα πράσα, τους υποχρεώνει να παντρευτούν. Επειδή οι νιόπαντροι έχουν οικονομικές δυσκολίες, ο Αμαδέο, που κοντεύει να πάρει σύνταξη, πείθει τον Χοσέ Λουίς να διεκδικήσει τη θέση που θ’ αφήσει κενή κι έτσι ν’ αποκτήσει το δικαίωμα να πάρει και σπίτι. Με τις πιέσεις της οικογένειας, ο Χοσέ Λουίς δέχεται την πρόταση του πεθερού του, πεπεισμένος ότι αποκλείεται να ασκήσει τόσο επαίσχυντο επάγγελμα.

24.03.2011, 19.30 Εθνική κληρονομιά (Ισπανία, 1981, 106 λεπτά) με τους Λουίς Εσκομπάρ, Χοσέ Λουίς Λόπεθ Βάθκεθ, Αμπάρο Σολέρ Λεάλ, Μάρι Σαντπέρε, Λουίς Θίγες, Αγουστίν Γκονθάλεθ.
Η Μοναρχία επιστρέφει. Το ίδιο και οι Λεγκινέτσε. Πρόκειται για την συνέχεια των περιπετειών των Λεγκινέτσε (άρχισαν με Το εθνικό τουφέκι), μετά από το τέλος τους καθεστώτος του Φράνκο. Ο μαρκήσιος ντε Λεγκινέτσε επιστρέφει στο αρχοντικό του στη Μαδρίτη διακόπτοντας 30 χρόνια αυτοεξορίας στο αγρόκτημά του. Σκοπεύει να πλησιάσει τον βασιλιά και να ξαναζήσει όπως –παλιά στην πολυτέλεια σαν ευγενής αυλικός. Όλες του οι προσπάθειες όμως να φτάσει στο παλάτι όχι μόνον αποτυγχάνουν παταγωδώς, αλλά προκαλούν γελοίες καταστάσεις μεταξύ των συγγενών του γερο μαρκήσιου, ο οποίος καταλήγει να ανακηρύξει εαυτόν εθνική κληρονομιά που μπορεί να εκτεθεί σε ιάπωνες τουρίστες, έναντι εισιτηρίου υπέρ της «συντήρησής του».

Σκηνή από την ταινία Εθνική κληρονομιά

31.03.2011, 19.30 Ο μικρός ταύρος (Ισπανία, 1985, 116 λεπτά) με τους Αλφρέντο Λάντα, Γκιγιέρμο Μοντεσίνος, Σαντιάγο Ράμος, Χοσέ Σακριστάν, Εδουάρδο Κάλβο, Κάρλος Βελάτ.
Η ταινία διαδραματίζεται κατά τον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο και διηγείται την ιστορία πέντε δημοκρατικών που, χωρίς να ζητήσουν άδεια από τους ανωτέρους τους, αναλαμβάνουν την παρακινδυνευμένη αποστολή να εισχωρήσουν στο διπλανό χωριό που βρίσκεται στην ζώνη που ελέγχουν οι εθνικόφρονες για να κλέψουν ένα ταυράκι, με σκοπό να τους χαλάσουν τα πανηγύρια και με την ευκαιρία να φάνε το ζώο και να δοκιμάσουν το ηθικό των δημοκρατικών στρατευμάτων. Η αποστολή μετατρέπεται σε πραγματική οδύσσεια από τη στιγμή που φτάνουν σ’ αυτό το χωριό.

Σκηνή από την ταινία Ο μικρός ταύρος

Πηγή: http://atenas.cervantes.es

Jorge Manrique - Coplas por la muerte de su padre

Jorge Manrique, hijo de don Rodrigo Manrique, Conde de Paredes de Nava, y sobrino del poeta eminente Diego Gómez Manrique, nació supuestamente en Paredes de Nava (Palencia) en 1440 y murió heroicamente en 1479 en la defensa de la reina Isabel la Católica, de quien era partidario. Aunque no tenemos muchos conocimientos sobre su persona, sabemos que estudió Humanidades y las tareas propias de militar castellano, y fue poeta cortesano.

Su poema “coplas por la muerte de su padre”, uno de los clásicos de la literatura española de todos los tiempos, es una dolorosa elegía en la que lamenta sentenciosa y melancólicamente la fugacidad de la vida humana, la inestabilidad de los bienes de la fortuna y el poder igualatorio de la muerte. La virtud personal es lo único que desafía al tiempo y al destino. Tras una reflexión filosófica con la esperanza de una vida futura, hace el elogio fúnebre de su padre. Para Manrique, existen tres vidas: la vida humana y mortal, la de la fama, que es más larga, y la vida eterna. El propio poeta se salva y salva a su padre mediante la vida de la fama que le otorgan sus virtudes como caballero y guerrero cristiano.

Recuerde el alma dormida,
avive el seso y despierte
contemplando
cómo se pasa la vida,
cómo se viene la muerte
tan callando;
cuán presto se va el placer,
cómo, después de acordado,
da dolor;
cómo, a nuestro parecer,
cualquiera tiempo pasado
fue mejor.

Pues si vemos lo presente
cómo en un punto se es ido
y acabado,
si juzgamos sabiamente,
daremos lo no venido
por pasado.
No se engañe nadie, no,
pensando que ha de durar
lo que espera,
más que duró lo que vio
porque todo ha de pasar
por tal manera.

Nuestras vidas son los ríos
que van a dar en la mar,
que es el morir;
allí van los señoríos
derechos a se acabar
y consumir;
allí los ríos caudales,
allí los otros medianos
y más chicos,
y llegados, son iguales
los que viven por sus manos
y los ricos.

Algunas de las coplas de Jorge Manrique en la voz de Paco Ibáñez:



Πηγή για το έργο: http://users.ipfw.edu/jehle/poesia/coplaspo.htm