«Το ρομάνθε του Κόντε Αρνάλντος» από το ισπανικό Ρομανθέρο

Από το ισπανικό Ρομανθέρο
Το ρομάνθε του Κόντε Αρνάλντος (El romance del Conde Arnaldos)
Μετάφραση: Ηλίας Οικονομόπουλος (2014)

Μια απόπειρα μετάφρασης ενός από τα γνωστότερα ισπανικά τραγούδια του Ρομανθέρο, το οποίο αναφέρεται σε ένα ενδιαφέρον επεισόδιο κατά τη μέρα του Αη Γιαννιού του Προδρόνου και έχει έντονα συμβολικό χαρακτήρα.

Στη μετάφραση προσπάθησα να διατηρήσω το ισπανικό μέτρο του Ρομανθέρο -οκτασύλλαβος στίχος και παρηχητική ομοιοκαταληξία στους στίχους με άρτιο αριθμό-, προσαρμοσμένο στις ανάγκες της γλώσσας μας, όσο αυτό ήταν δυνατόν.

Ποιος την είχε αυτήν την τύχη
πάνω στ’ άγρια νερά
όπως είχε ο Κόντε Αρνάλντος
τ’ Αη Γιαννιού ανήμερα!
Με το γεράκι του στο χέρι,
για κυνήγι είχε βγει,
νά σου βλέπει μια γαλέρα
να ‘ρχεται προς την ακτή.
Μεταξένια τα πανιά της
και τα ξάρτια από κρέπι
και ο ναύτης στο τιμόνι
τόσ’ ωραία να τραγουδά
που τη θάλασσα ηρεμούσε
τους ανέμους σταματά,
και τα ψάρια από τα βάθη
τ’ ανεβάζει στον αφρό,
τα πουλιά πια δεν πετούνε
σταματάνε όλα εδώ.
Τότε μίλησε ο Αρνάλντος
και ακούστε τον καλά:
«Στ’ όνομά Του σε ικετεύω
ναύτη, τραγούδα μου κι εσύ».
Του αποκρίθηκε ο ναύτης
κι ήταν αυτή η απάντηση:
«Το τραγούδι αυτό τ’ ακούει
όποιος έρχεται μαζί».

Quién hubiese tal ventura
sobre las aguas del mar,
como hubo el conde Arnaldos
la mañana de San Juan!
Con un falcón en la mano
la caza iba a cazar,
vio venir una galera
que a tierra quiere llegar.
Las velas traía de seda,
la ejercía de un cendal,
marinero que la manda
diciendo viene un cantar
que la mar ponía en calma,
los vientos hace amainar,
los peces que andan nel hondo
arriba los hace andar,
las aves que andan volando
nel mástil las faz posar.
Allí habló el conde Arnaldos,
bien oiréis lo que dirá:
—Por Dios te ruego, marinero,
dígasme ora ese cantar.—
Respondióle el marinero,
tal respuesta le fue a dar:
—Yo no digo esta canción
sino a quien conmigo va.

Romance del prisionero

Το "παλιό ρομανθέρο" είναι μια συλλογή λαϊκών ισπανικών ποιημάτων του 14ου και 15ου αιώνα. Εδώ ένα από τα πιο διάσημα, και μια απόπειρα απόδοσής του στα ελληνικά, διατηρώντας το ρυθμό του πρωτοτύπου:

Romance del prisionero

Que por mayo era, por mayo, 
cuando hace la calor, 
cuando los trigos encañan 
y están los campos en flor, 
cuando canta la calandria 
y responde el ruiseñor, 
cuando los enamorados 
van a servir al amor. 

Sino yo, triste, cuitado, 
que vivo en esta prisión, 
que ni sé cuándo es de día, 
ni cuándo las noches son, 
sino por una avecilla 
que me cantaba al albor. 
Matómela un ballestero; 
déle Dios mal galardón.

Μάης ήταν, ήταν Μάης
Όταν ζέστη έχει πολλή,
Με σιτάρι που ωριμάζει
Και ανθίζει όλη η γης,
Με τραγούδι από γαλιάντρα
Και απόκριση αηδονιού
Κι όταν οι ερωτευμένοι
Την αγάπη υπηρετούν.

Μόνο εγώ, τόσο θλιμμένος,
Μες σ’ αυτή τη φυλακή,
Να μην ξέρω αν είναι νύχτα
Ή αν ήρθε η αυγή,
Παρεκτός ένα πουλάκι
Που κελάηδαε με το φως
Μου το σκότωσε τοξότης
Θε’ να τον καταραστώ.