Πέμπτη, 16 Σεπτεμβρίου 2021

«Το μονόγραμμα» του Οδυσσέα Ελύτη στα ισπανικά

I

Volverá hacia otro lado las líneas
de la mano el Destino, como el que tiene las llaves,
sólo un instante permitirá el Tiempo.
¿Cómo si no, cuando la gente se ama?
Mostrará el cielo nuestras entrañas
y golpeará al mundo la inocencia
con la inclemencia de la negra muerte.


Μπορείτε να βρείτε ολόκληρο το ποίημα του Οδυσσέα Ελύτη σε ισπανική μετάφραση στο παρακάτω μπλογκ, που είναι αφιερωμένο στην ιστορία, τη λογοτεχνία, τη μουσική και την τέχνη της χώρας μας: http://atenas-diariodeabordo.blogspot.com/

Δευτέρα, 13 Σεπτεμβρίου 2021

Γκαμπριέλα Μιστράλ - Έκθεση στο Ινστιτούτο Θερβάντες της Αθήνας

Χωρίς αμφιβολία, η Γκαμπριέλα Μιστράλ είναι η πιο διάσημη ποιήτρια στο πάνθεο της λογοτεχνίας της Χιλής και από τις γνωστότερες σε επίπεδο Λατινικής Αμερικής. Αποτελεί επίσης σημείο αναφοράς στον τομέα της γυναικείας ποίησης παγκοσμίως. Σε αναγνώριση του έργου της, το 1945 τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, το πρώτο που απονεμήθηκε σε λογοτέχνη από την Λατινική Αμερική.

Στην τελετή απονομής, η Γκαμπριέλα Μιστράλ χαιρέτησε τον βασιλιά της Σουηδίας, αυτοπροσδιοριζόμενη ως «κόρη ενός νέου λαού», φράση που έδωσε και τον τίτλο αυτής της έκθεσης, που δείχνει την πορεία της μέχρι το Νόμπελ.

[...] Η έκθεση αυτή ρίχνει φως σε διάφορες πλευρές του λογοτεχνικού της έργου και της ζωής της ως διπλωμάτη. Περιλαμβάνει ανέκδοτες φωτογραφίες που αποτελούν αντιπροσωπευτικό δείγμα της ζωής της, του περιβάλλοντός της και του λογοτεχνικού της έργου.

Διαβάστε περισσότερα στην ιστοτελίδα του Ινστιτούτου Θερβάντες της Αθήνας.

Δευτέρα, 6 Σεπτεμβρίου 2021

Βιβλίο - «Ο κάμπος στις φλόγες» του Χουάν Ρούλφο

Συγγραφέας: Juan Rulfo
Τίτλος πρωτοτύπου: El llano en llamas
Είδος έργου: Διηγήματα
1η έκδοση στην ισπανική γλώσσα: Fondo de Cultura Económica, Μεξικό 1953
Ελληνικός τίτλος: Ο κάμπος στις φλόγες
Μετάφραση: Έφη Γιαννοπούλου
Εκδόσεις: Πατάκης
Σειρά: Σύγχρονοι κλασικοί
Έτος έκδοσης: 2011




Το 1953, ο Χουάν Ρούλφο δημοσιεύει μια συλλογή διηγημάτων, τον Κάμπο στις φλόγες, που παρότι λίγη αίσθηση προκάλεσε τη στιγμή της έκδοσης του, γρήγορα απέκτησε οικουμενική διάσταση και παγκόσμια φήμη. Δύο χρόνια αργότερα το μυθιστόρημα Πέδρο Πάραμο θα τον καθιερώσει ως συγγραφέα. Δεκαεπτά διηγήματα κι ένα μυθιστόρημα, κάποια σενάρια για τον κινηματογράφο, και μετά η τριαντάχρονη σιωπή μέχρι τον θάνατό του. Σύντομο και πυκνό δείγμα μιας απαράμιλλης συγγραφικής ωριμότητας, το έργο του θα γίνει θρύλος.

Στα δεκαεπτά διηγήματα αυτής της συλλογής συναντάμε όλους τους τόπους και τις θεματικές που στοιχειώνουν το έργο αυτού του ολιγογράφου συγγραφέα. Η επαρχία του Χαλίσκο, ο εμφύλιος πόλεμος των Κριστέρος, η καθημερινή ζωή των χωρικών, η άγονη και εγκαταλελειμμένη γη, η μετανάστευση, η εκδίκηση, η αιμομιξία, η ανθρώπινη οδύνη, ο θάνατος, συχνά βίαιος και ξαφνικός, η συλλογική φωνή της κοινότητας ζωντανεύουν σ' αυτές τις σύντομες αφηγήσεις, δημιουργώντας ένα μοναδικό σύμπαν όπου η ποίηση συναντά την προφορικότητα, το πραγματικό ανοίγεται στο εξωπραγματικό, ένα σύμπαν στοιχειωμένο από μια μεταφυσική της απελπισίας.

(Απόσπασμα από την παρουσίαση του βιβλίου στο οπισθόφυλλο)

Μια ενδιαφέρουσα κριτική για το έργο: https://marginalia.gr/

Κυριακή, 5 Σεπτεμβρίου 2021

«Η παρθένα, ο ναύτης και ο σπουδαστής» του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα

Federico García Lorca
Η παρθένα, ο ναύτης και ο σπουδαστής (1928)
Μετάφραση: Ηλίας Οικονομόπουλος (2021)

ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ
Η ΠΑΡΘΕΝΑ
ΜΙΑ ΓΡΙΑ
Ο ΝΑΥΤΗΣ
Ο ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ
Η ΜΗΤΕΡΑ


Μπαλκόνι.

ΓΡΙΑ - (Στον δρόμο.) Σαλιγκάααρια. Μαγειρεύονται με δυόσμο, σαφράνι και φύλλα δάφνης.
ΠΑΡΘΕΝΑ - Σαλιγκαράκια του αγρού. Μοιάζουν, έτσι που ’ναι στριμωγμένα στο πανέρι, με αρχαία πόλη της Κίνας.
ΓΡΙΑ - Τούτη εδώ η γριά τα πουλάει. Είναι μεγάλα και σκουρωπά. Τέσσερα απ’ αυτά τα βάζουνε με φίδι. Τι σαλιγκάρια! Θέ μου, τι σαλιγκάρια!
ΠΑΡΘΕΝΑ - Άσε με να κεντήσω. Τα μαξιλάρια μου δεν έχουν τ’ αρχικά μου και τούτο πολύ με φοβίζει… Γιατί ποια κοπελίτσα στον κόσμο δεν έχει σημαδέψει τα φορέματά της;
ΓΡΙΑ - Ποιο είναι τ’ ονοματάκι σου;
ΠΑΡΘΕΝΑ - Εγώ κεντάω στα ρούχα μου όλο το αλφάβητο.
ΓΡΙΑ - Για ποιο λόγο;
ΠΑΡΘΕΝΑ - Για να με φωνάζει όποιος άντρας είναι μαζί μου κατά πως θέλει.
ΓΡΙΑ - (Λυπημένη.) Τότε είσαι ξεδιάντροπη.
ΠΑΡΘΕΝΑ - (Χαμηλώνοντας τα μάτια.) Ναι.
ΓΡΙΑ - Θα σε λέει δηλαδή Μαρία, Ρόζα, Τρινιδάδ; Σεγισμούνδα;
ΠΑΡΘΕΝΑ - Κι άλλα, κι άλλα.
ΓΡΙΑ - Εουστάκια; Ντοροτέα; Χενάρα;
ΠΑΡΘΕΝΑ - Κι άλλα, κι άλλα, κι άλλα…

ΠΑΡΘΕΝΑ σηκώνει τις παλάμες της, αδυνατισμένες απ’ την αγρύπνια στα μετάξια και τους καμβάδες. Η ΓΡΙΑ το σκάει στηριγμένη στον τοίχο, δίπλα σε μια Σιβηρία από σκούρα κουρέλια, όπου ψυχορραγεί το πανέρι γεμάτο από ξεροκόμματα.)
ΠΑΡΘΕΝΑ - Α, Β, Γ, Δ, Ε, Ζ, Η, Θ, Ι, Κ, Λ, Μ, Ν. Μέχρι εδώ καλά είναι. Πάω να κλείσω το μπαλκόνι. Θα συνεχίσω το κέντημα πίσω απ’ τα τζάμια.

(Διακοπή.)

Η ΜΗΤΕΡΑ - (Από μέσα.) Κόρη μου, κόρη μου, κλαις;
ΠΑΡΘΕΝΑ - Όχι. Είναι που αρχίζει να βρέχει.

(Μια βενζινάκατος γεμάτη με γαλάζιες σημαίες διασχίζει τον κολπίσκο αφήνοντας πίσω το τρεμουλιαστό τραγούδι της. Η βροχή φοράει στην πόλη τον σκούφο του διδάκτορα της Φιλοσοφίας. Στις ταβέρνες του λιμανιού ξεκινάει ένα μεγάλο γύρω γύρω όλοι από τους μεθυσμένους ναύτες.)

ΠΑΡΘΕΝΑ - (Τραγουδώντας.)
Άλφα, Βήτα, Γάμα.
Θε’ να μείνω με ποιο γράμμα;
Από Νι αρχίζει ο Ναύτης
Κι από Σίγμα ο Σπουδαστής,
Άλφα, Βήτα, Γάμα.

ΝΑΥΤΗΣ - (Μπαίνοντας.) Εγώ.
ΠΑΡΘΕΝΑ - Εσύ.
ΝΑΥΤΗΣ - (Λυπημένος.) Δεν αξίζει πολλά το καράβι.
ΠΑΡΘΕΝΑ - Θα του βάλω σημαίες και ζαχαρωτά.
ΝΑΥΤΗΣ - Αν θελήσει ο καπετάνιος.

(Παύση.)

ΠΑΡΘΕΝΑ - (Λυπημένη.) Δεν αξίζει πολλά το καράβι!
ΝΑΥΤΗΣ - Θα το γεμίσω με κεντημένες δαντέλες.
ΠΑΡΘΕΝΑ - Αν μ’ αφήσει η μάνα μου.
ΝΑΥΤΗΣ - Σήκω πάνω.
ΠΑΡΘΕΝΑ - Για ποιο λόγο;
ΝΑΥΤΗΣ - Για να σε δω.
ΠΑΡΘΕΝΑ - (Σηκώνεται.) Να ’μαι.
ΝΑΥΤΗΣ - Τι όμορφα μπούτια που έχεις!
ΠΑΡΘΕΝΑ - Από μικρή καβαλούσα ποδήλατο.
ΝΑΥΤΗΣ - Εγώ ένα δελφίνι.
ΠΑΡΘΕΝΑ - Κι εσύ είσαι όμορφος.
ΝΑΥΤΗΣ - Όταν είμαι γυμνός.
ΠΑΡΘΕΝΑ - Τι ξέρεις να κάνεις;
ΝΑΥΤΗΣ - Να τραβάω κουπί.

(Ο ΝΑΥΤΗΣ παίζει το ακορντεόν, σκονισμένο και κουρασμένο σαν τον 17ο αιώνα.)

ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ - (Μπαίνοντας.) Προχωράει υπερβολικά γρήγορα.
ΠΑΡΘΕΝΑ - Ποιος προχωράει γρήγορα;
ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ - Ο αιώνας.
ΠΑΡΘΕΝΑ - Είσαι αναστατωμένος.
ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ - Είναι γιατί το βάζω στα πόδια.
ΠΑΡΘΕΝΑ - Ποιος σε κυνηγά;
ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ - Ο χρόνος που ζυγώνει.
ΠΑΡΘΕΝΑ - Δεν είδες το πρόσωπό μου;
ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ - Γι’ αυτό σταμάτησα.
ΠΑΡΘΕΝΑ - Δεν είσαι μελαψός.
ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ - Είναι γιατί ζω τη νύχτα.
ΠΑΡΘΕΝΑ - Τι θέλεις;
ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ - Δώσε μου νερό.
ΠΑΡΘΕΝΑ - Δεν έχουμε στέρνα.
ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ - Εγώ όμως πεθαίνω από δίψα!
ΠΑΡΘΕΝΑ - Θα σου δώσω γάλα απ' τα στήθη μου.
ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ - (Ξαναμμένος.) Γλύκανε το στόμα μου.
ΠΑΡΘΕΝΑ - Αλλά είμαι παρθένα.
ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ - Ρίξε μου μια σκάλα και θα περάσω τη νύχτα στο πλάι σου.
ΠΑΡΘΕΝΑ - Είσαι άσπρος και θα ’σαι πολύ κρύος.
ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ - Έχω μεγάλη δύναμη στα μπράτσα μου.
ΠΑΡΘΕΝΑ - Θα σ’ άφηνα αν ήθελε η μάνα μου.
ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ - Άντε.
ΠΑΡΘΕΝΑ - Όχι.
ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ - Και γιατί όχι;
ΠΑΡΘΕΝΑ - Έτσι. Γιατί όχι…
ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΣ - Άντε...
ΠΑΡΘΕΝΑ - Όχι.

(Γύρω από το φεγγάρι γυρίζει μια ρόδα από σκούρα μπρίκια. Τρεις σειρήνες, τσαλαβουτώντας στα κύματα, πλανεύουν τους καραμπινιέρους της απόκρημνης ακτής. Η ΠΑΡΘΕΝΑ στο μπαλκόνι της σκέφτεται να δώσει ένα σάλτο από το γράμμα Ω και να πέσει στην άβυσσο. Ο ΕΜΙΛΙΟ ΠΡΑΔΟΣ και ο ΜΑΝΟΛΙΤΟ ΑΛΤΟΛΑΓΙΡΕ [1], με πρόσωπα κατάλευκα από τη ναυτία, σαν αλευρωμένα, την τραβούν απαλά από το στηθαίο.)

(Αυλαία.)

[1] Ο Εμίλιο Πράδος και ο Μανολίτο Αλτολαγίρε ήταν Ισπανοί ποιητές, φίλοι του Λόρκα και δημιουργοί του λογοτεχνικού περιοδικού Sur, μέσα από το έργο των οποίων αναδείχθηκε η περίφημη λογοτεχνική «Γενιά του '27», στην οποία ανήκε και ο ίδιος ο Λόρκα (σ.τ.Μ.)

***Δημοσιεύθηκε στο ψηφιακό λογοτεχνικό περιοδικό Μονόκλ.

Παρασκευή, 3 Σεπτεμβρίου 2021

Βιβλίο - «Η σκιά του ανέμου» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν

Συγγραφέας: Carlos Ruiz Zafón
Τίτλος πρωτοτύπου: La sombra del viento
Είδος έργου: Μυθιστόρημα
1η έκδοση στην ισπανική γλώσσα: Editorial Planeta, Βαρκελώνη 2001
Ελληνικός τίτλος: Η σκιά του ανέμου
Μετάφραση: Βασιλική Κνήτου
Επιμέλεια - Διορθώσεις: Ελένη Γεωργοστάθη
Εκδόσεις: Ψυχογιός
Έτος 2ης (παρούσας) έκδοσης: 2012 (1η έκδοση, Λιβάνης 2004)



**Γράφει ο Βαγγέλης Πρωτόπαπας
Εκπαιδευτικός - Μουσικός

Γυρίζοντας στην Ελλάδα μετά από ένα ταξίδι μου στη Βαρκελώνη, έφερα μαζί μου ένα εξαιρετικό σουβενίρ από την πρωτεύουσα της Καταλονίας: Ένα διάσημο βιβλίο του Βαρκελωνέζου Κάρλος Ρουίθ Θαφόν, την Σκιά του ανέμου (La sombra del viento), πολυβραβευμένο και με φήμη που να ξεπερνά τα σύνορα της Ισπανίας. Θέλοντας να δοκιμάσω τα όρια της ικανότητάς μου στην κατανόηση της ισπανικής γλώσσας, ξεκίνησα την ανάγνωση και βρέθηκα μέσα σε έναν ωκεανό δυσκολίας λέξεων, εκφράσεων, ιδιωματισμών, αλλά και μιας παράλληλης γοητείας.

Η ιστορία ξεκινά στη Βαρκελώνη το 1945 όταν ο δεκάχρονος Ντανιέλ, που έχει χάσει τη μητέρα του μόλις τεσσάρων ετών, οδηγείται από τον πατέρα του στο «Κοιμητήριο των Λησμονημένων Βιβλίων», μια μυστική βιβλιοθήκη-λαβύρινθο γεμάτη με ξεχασμένα βιβλία που δεν εκδίδονται πια. Εκεί του δίνει τη δυνατότητα να διαλέξει ένα βιβλίο και αυτός επιλέγει την Σκιά του ανέμου, ένα βιβλίο ενός άγνωστου συγγραφέα με το όνομα Χουλιάν Καράξ .Έχοντας πάρει υπό την προστασία του αυτό το μοναδικό στον κόσμο αντίτυπο, γρήγορα μαθαίνει ότι ένας μυστηριώδης και σκοτεινός τύπος ψάχνει και καίει μετά μανίας όλα τα έργα του Καράξ. Από το σημείο αυτό και έπειτα η ζωή του μπαίνει σε μια οδύσσεια αναζήτησης στοιχείων γύρω από τη ζωή του αινιγματικού συγγραφέα και τον άδοξο θάνατό του. Όλα αυτά εξελίσσονται μέσα σε μια Βαρκελώνη μουντή και σκοτεινή, κάνοντας φλας μπακ στα χρόνια του εμφυλίου αλλά και παλιότερα στις αρχές του 20ου αιώνα, μια πόλη πολύ διαφορετική από αυτή που γνώρισα.

Κινητήρια δύναμη της πλοκής αρκετοί χαρακτήρες που αναπτύσσονται ολοκληρωμένα και συνδέονται με τον Ντανιέλ και τον Χουλιάν Καράξ, και βάζουν τον αναγνώστη να ακολουθήσει με κομμένη την ανάσα την αφήγηση του Θαφόν. Δυνατές φιλίες, ανεκπλήρωτοι έρωτες, ενδόμυχα απωθημένα και πάθη, δολοφονίες, εγκλήματα, όλα αυτά μέσα σε ένα κλίμα μυστηρίου δίνουν στροφές στην πλοκή της δράσης. Ο Καρλος Θαφόν, μάστορας της αφήγησης, κλείνει αριστοτεχνικά τα επιμέρους κεφάλαια του βιβλίου αφήνοντας τον αναγνώστη σε άρσεις αναμονής. Προς το τέλος του βιβλίου, τα ίδια τα γεγονότα ξαναπαρουσιάζονται μέσα από την οπτική ενός άλλου προσώπου, που φωτίζει διαφορετικά σκοτεινά σημεία της ίδιας αφήγησης και ξεδιπλώνει μια άλλη διάσταση της πραγματικότητας. Όταν τελειώσει και αυτό το τέχνασμα, ο Θαφόν οδηγεί τον αναγνώστη σε ένα συγκλονιστικό παρόν όπου κορυφώνεται η αγωνία. Εκεί κάθε δευτερόλεπτο παγώνει και θαρρείς ότι βλέπεις την ιστορία να εξελίσσεται σε αργό γύρισμα. Αν και ο αναγνώστης έχει την αίσθηση ότι η αφήγηση τελειώνει, ο συγγραφέας τραβάει μια κουρτίνα και αποκαλύπτεται μια άλλη πραγματικότητα. Το βιβλίο κλείνει ανοίγοντας έναν άλλο κύκλο, χρησιμοποιώντας τεχνικές κινηματογραφικής γραμματικής και ροής, κρατώντας την αγωνία και το ενδιαφέρον του αναγνώστη μέχρι την τελευταία του σελίδα.

Ίσως για αυτόν τον λόγο Η σκιά του ανέμου είχε τεράστια εμπορική επιτυχία και πούλησε πολλά εκατομμύρια αντίτυπα σε όλο τον κόσμο, και ακόμα μεταφράστηκε σε 36 γλώσσες απογειώνοντας παγκοσμίως τη φήμη του Θαφόν. Ο συγγραφέας στη συνέχεια έγραψε άλλα τρία βιβλία με κεντρικό θέμα το «Κοιμητήριο των Λησμονημένων Βιβλίων» και η τετραλογία του ολοκληρώθηκε το 2016. Δυστυχώς εγκατέλειψε αυτόν τον μάταιο κόσμο τον Ιούνη του 2020 νικημένος από τον καρκίνο σε ηλικία μόλις 56 ετών.

***Αναδημοσίευση από το ιστολόγιο Όλα είναι λέξεις.

Τρίτη, 31 Αυγούστου 2021

Επιστροφή

Diego Velázquez (1599-1660), Ο θρίαμβος του Βάκχου, 1628/29

Σάββατο, 2 Μαρτίου 2019

Τελευταία ανάρτηση

Ήρθε η ώρα και γι' αυτό το ιστολόγιο να σταματήσει το ταξίδι του και να αποχαιρετήσει τους φίλους του. Τίποτα δεν κρατάει για πάντα κι αυτά τα 11 σχεδόν χρόνια που ήμουν κοντά στους φίλους της ισπανικής γλώσσας, της λογοτεχνίας και του πολιτισμού του ισπανόφωνου κόσμου ήταν ανεκτίμητα. Θέλω να πιστεύω ότι καλύτερες μέρες θα 'ρθουν για όλους μας.

Γεια σας.

Δευτέρα, 25 Φεβρουαρίου 2019

"Νυκτουρία" - Διήγημα


"Σκάκι των τεσσάρων εποχών ή 'Τετρεποχικό' σκάκι"
Από το Libro de los Juegos (Βιβλίο των Παιγνίων)
του Αλφόνσου Ι' του Σοφού
(Πηγή φωτογραφίας)

****Ακόμα μια ενδιαφέρουσα συνεργασία του φίλου του ιστολογίου που υπογράφει με το ψευδώνυμο "Καλοπροαίρετος", για την οποία τον ευχαριστούμε πολύ.

Νυκτουρία

- Πάλι;

- Πάλι. Ρολόι το άτιμο.

- Θα σηκωθείς;

- Όχι, θα ξεξυπνήσω για τα καλά• επιτόπου, στην κοιτωνίδα. Θα με πάει άλλη μία σε είκοσι λεπτά, και μετά τέλος, θα με αφήσει ήσυχο μέχρι το πρωί.

- Κι εγώ λαγοκοιμάμαι, μη νομίζεις• το 'βρασα με τη σιέστα. Θέλεις να παίξουμε ένα προφορικό τετρεποχικό, να ξεγελάσουμε την ώρα;

- Μπα• ύστερα από τριάντα χρόνια γάμου, έχουμε μάθει απέξω και ανακατωτά ο ένας τα κόλπα και τα στρατηγήματα του άλλου, δεν υπάρχει παρτίδα που να μην έχουμε ξαναπαίξει. Αν είναι, λίγη κουβεντούλα, να μου έρθουν και τα τελευταία, και να ξανακοιμηθώ.

- Θέλεις να παραβγούμε στην ποίηση;

- Γιατί όχι; Μόνο Μανρίκε μην πιάσεις, είναι βαρύς για δύο τα χαράματα• καμιά σερανίγια ή κανένα ρομανθέρο, μέχρι εκεί. Ξεκινώ: Μια σταλιά είν' η καρδερίνα και τ' αηδόνι μια σταλιά...

- ....κι όμως πιο γλυκά λαλούνε κι απ' τα πιο τρανά πουλιά(1) Αρχιερέας Ρούιθ. Εύκολο. Σειρά μου: Σε πανέμορφη κοιλάδα ροδολούλουδα γεμάτη...

- ...είδα τρεις καλοκυράδες που γυρεύαν την αγάπη(2) Μαρκήσιος ντε Σαντιλιάνα. Αφελείς κοινοτοπίες• με μουσική υπόκρουση κάτι πάει κι έρχεται, ξεροσφύρι όμως δεν πάνε κάτω με τίποτα.

- Έπη δεν παίζουν;

- Ιππότες και ανδραγαθήματα θέλει η κουτσούνα μου; Τέτοια να σου φτιάξω εγώ στο γόνατο όσα θέλεις. Λοιπόν, άκου:

Η μεγαλοθυμία του Καπιτάν Γκονθάλο Φερνάντεθ της Κόρδοβα

Ο δον Γκονθάλο κίνησε να πάρει τη Γρανάδα.
Σύναξε και αρμάτωσε πιστούς στο βασιλέα,
δυο πήχες λάβαρο έσιαξε για τον μπαϊρακτάρη,
και σάλπιγγα βροντόφωνη του μπουραζάνη ορίζει.

Καβάλησε τον ρούσσο του, στον κάμπο ροβολάει.
Άστραφτ' η πανοπλία του σαν το κρουστό μπακίρι.

Πέμπει μπροστά βηματιστή, αντάμα κι ιχνηλάτη,
δρόμο κρυφό να εύρουνε, στην πλάτη να τους βγούνε.

Πήγανε, βάλανε ντορό και μυστικά σημάδια,
γυρίσαν, και του Καπιτάν μηνύσαν το χαμπέρι.

Ξεκίνησαν οι Χριστιανοί σαν έπεσε το δείλι,
στον ύπνο να τους πιάσουνε τους άπιστους τους Μόρους.
Ατός του στρατηλάταγε στο άτι του απάνω,
κι έδινε θάρρος του μιανού, εγκάρδιωνε τον άλλο.

Εκεί προς τα μεσάνυχτα, είχανε πια ζυγώσει,
χαμένο βρίσκουν τον ντορό, άφαντα τα σημάδια.
Στη στράτα εξεσείρισαν, αλλόγυρους εκάναν.
Αντάρα ξεσηκώθηκε, τον φταίχτη για να βρούνε.

- Αρχόντοι και κοντόσταυλοι, σκούταροι και πεόνες,
δεν φταίει ο βηματιστής, μήτε ο ιχνηλάτης.
Σημάδια βάλανε σωστά, ντορό καλό εφτιάξαν.
Αέρηδες τα σάρωσαν, νεροσυρμές τα ήπιαν.

Σπολλάτη σου, βηματιστή, άφεριμ, ιχνηλάτη.
Παινέματα σάς πρέπουνε και όχι κατηγόριες.
Στο δείπνο που θα στρώσουμε σαν διώξουμε τους Μόρους,
δίπλα μου θα καθήσετε στο γιορτινό τραπέζι.

- Μμμ, δεν είναι κακό...

- ...αλλά δεν είναι και καλό. Εντάξει, καλό είναι, αν λογαριάσεις ότι το ταίριαξα από μνήμης σε λίγα λεπτά• και κάλλιστο, αν το συγκρίνεις με τα πιλάφια της Ανθολογίας του Μπαένα. Παρατήρησες κάτι;

- Εξέταση μού κάνεις; Προφανές: ιστορεί σημερινά γεγονότα, με τη γλώσσα και την τεχνοτροπία του Άσματος του μίο Θιδ, τρεις αιώνες πίσω.

- Πάντα έλεγα ότι έχεις αντίληψη.

- Τίποτα καινούργιο πες. Σήκω να το γράψεις, θα το ξεχάσεις. Να σου ανάψω το καντηλέρι στο σεκρετάριο;

- Ούτε σηκώνομαι, ούτε φώτα θέλω• δεν θα με παίρνει μετά ο ύπνος. Κι έπειτα, σιγά τη νέα Αινειάδα. Να είχε κάποια πρωτοτυπία, να ήταν, ας πούμε, αφηγητής το σπαθί τού Καπιτάν Γκονθάλο, ή να προχωρούσε η διήγηση με ανάποδη χρονική σειρά, να το συζητούσαμε.

- Πρωτοποριακές συλλήψεις, δεν νομίζω ότι ο κόσμος είναι έτοιμος να τις δεχτεί και να τις καταλάβει. Το άλλο, προχωράει;

- Ποιο, εκείνη η ραψωδία για τα ταξίδια του Γενουάτη που σκαρώνω; Κοντεύω, στο χτένισμα είμαι τώρα, στην δέκατη ωδή βρίσκομαι, δώδεκα έχει συνολικά. Ό,τι αξίζει όμως είναι η καινοτόμα μετρική του: έχω εξελίξει την τέρτσα ρίμα του Δάντη, ώστε να απομνημονεύεται και στη συνέχεια να απαγγέλλεται ή και να τραγουδιέται ευκολότερα. Όταν το τελειώσω, θα το σπρώξω τεχνηέντως σε κανένα τροβαδούρο της αυλής, να του βάλει μουσική και να το παρουσιάσει για δικό του. Αλλά γιά στάσου, εσύ πού τα ξέρεις αυτά; Κατάλαβα, σκάλιζες τα συρτάρια μου. Ποιος σου έβγαλε αντικλείδι; Μη μου πεις, ο οπλουργός• καλά τον είχα υποπτευθεί εγώ.

- Ποια ραψωδία και ποιος οπλουργός, χριστιανέ μου; Ιδέα δεν έχω γι' αυτά, πρώτη φορά τ' ακούω. Για τη γιεσερία των κιόνων στην αίθουσα των κατόπτρων έλεγα αν προχωράει• έχουμε δεξίωση μεθαύριο, και η σάλα είναι τίγκα στο ροκανίδι.

- Τι, μόνος μου καρφώθηκα; Πάλι τὸν καῦκον ἔπιες, πάλιν τὸν νοῦν ἀπώλεσας, γέρο μου. Τσιμουδιά εσύ, έτσι; Αν μάθουν οι υπήκοοί μας ότι ο βασιλιάς τους δεν είναι ένας αποφασιστικός πολέμαρχος, αλλά ένας αιθεροβάμων ποετάστρος, να ξέρεις, θα προφτάσω κι εγώ στον εξομολογητή σου ότι διασκεδάζεις με παίγνια αυτών των ανθρωποφάγων• και τότε... τσίκνα μού μυρίζει.

- Δεν ανησυχώ• ακόμα και αν με έβλεπε ο Φράυ Φρανθίσκο, θα έκανε τα στραβά μάτια: τον κρατάμε στα γερά, σου θυμίζω.

- Θα τα αρνηθεί όλα, ο έκφυλος εσχατόγηρος.

- Ας ανοίξει αυτός το θέμα, και θα δούμε τίνος είν' το πάνω πάνω. Αν είναι κατακριτέα μια καθ΄όλα ευσεβής και ελεήμων βασίλισσα που παίζει πατόλλι, τότε τι είναι ένας ανώτατος ιερωμένος που, εκτός του ότι έχει καταπατήσει κατάφωρα τον όρκο του για πενία και ακτημοσύνη, πασπατεύει, δήθεν πατρικά, την υπ...

- Πάψε.

- Όχι, δεν παύω. Και, σαν να μην έφτανε αυτό, τον έχεις ξανοίξει πώς κοιτάει σαν ξελιγωμένος τον...

- Πάψε, είπα• το απαιτώ εγώ, ο κύρης και αφέντης σου.

- Κύρη έχουν τα καράβια, και αφέντη τα σκυλιά• και, για την περίπτωση που το ξέχασες, Tanto monta, monta tanto, Isabel como Fernando.

- Να τα, μου ήρθαν και τα τελευταία.

- Α, ώστε αλλάζουμε κουβέντα όταν δεν μας συμφέρει, ε;

- Πώς μου αρέσει ο ήχος της πορσελάνης...

- Και με ζητάγανε καν και καν. Παστρέψου τουλάχιστον λίγο• όχι στο μεταξωτό σεντόνι, ανεπρόκοπε!

- Τι σου έλεγα; Ρολόι• όπου να 'ναι αλλάζει και η φρουρά.

- Με γεια τ' αυτιά, μόλις άλλαξαν• δεν άκουσες τις κλαγγές από τις αλαβάρδες; Όλο και κουφαίνεσαι, μου φαίνεται.

- Κι εγώ σ' αγαπώ. Ύπνον ελαφρύ.

Οι στίχοι στο πρωτότυπο:

(1) Chica es la calandrina, et chico el ruysennor, / pero más dulçe canta que otra ave mayor, από το De las propiedades que las duennas chicas han (Για τα καλά που έχουν οι κοντές γυναίκες), του Αρθιπρέστε Χουάν Ρούιθ (1283-1350), μετάφραση Ηλίας Ματθαίου.

(2) Por una gentil floresta / de lindas flores e rosas, / vide tres damas fermosas / que de amores han requesta, από το Villancico que hizo el Marqués a tres hijas suyas (Βιλιανθίκο σε τρεις από τις κόρες του), του Μαρκήσιου ντε Σαντιλιάνα (1398-1458), μετάφραση Ηλίας Ματθαίου.

Πέμπτη, 7 Φεβρουαρίου 2019

Η επίδραση του Πετράρχη στο ποιητικό έργο του Íñigo López de Mendoza, μαρκήσιου Santillana



Δύο σημαντικοί ποιητές και άνθρωποι των γραμμάτων, ένας από την Ιταλία και ένας από την Ισπανία, είναι το θέμα της σημερινής ανάρτησης. Ο πρώτος σημαδεύει μια ολόκληρη εποχή και γίνεται ο σημαντικότερος πρόδρομος της Αναγέννησης. Ο δεύτερος, επηρεαζόμενος σε μεγάλο βαθμό από τον πρώτο, γίνεται στην Ισπανία προπομπός των νέων αντιλήψεων του καιρού του.

Ο Πετράρχης (Francesco Petrarca, 1304-1374), ήταν Ιταλός λόγιος, ποιητής και ένας από τους πρώτους ουμανιστές που προανήγγειλαν με το έργο τους την Αναγέννηση.

Ως ουμανιστής, υπήρξε ο πρώτος που χρησιμοποίησε τον όρο για να εκφράσει το πνεύμα της διανοητικής απελευθέρωσης από τους μεσαιωνικούς θεσμούς και υπερασπίστηκε τα studia humanitatis, μια πολύπλευρη και ολοκληρωμένη διάπλαση του ανθρώπου σε όλους τους τομείς της πνευματικής δραστηριότητας, με βάση τις κλασικές ελληνικές και λατινικές πηγές. Και δεν υπερασπίστηκε μόνο θεωρητικά τις κλασικές σπουδές, αλλά έπαιξε πρωτεύοντα ρόλο στην αναβίωση της μελέτης της γραμματείας των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων κλασικών στην πράξη. Πρόκειται για τομή στη σκέψη του ανθρώπου του Μεσαίωνα, με την οποία επηρέασε πολλές γενιές συγγραφέων και διανοητών, ακόμη και πολύ μετά από την εποχή του.

Ανάμεσα στις πιο αντιπροσωπευτικές φιγούρες της προαναγεννησιακής περιόδου στην ισπανική ποίηση κατά τον 15ο αιώνα είναι ο Íñigo López de Mendoza, περισσότερο γνωστός ως μαρκήσιος Santillana (1398-1458). Ο εν λόγω ποιητής ενσάρκωνε κατά τον ιδανικό τρόπο τον τύπο του ευγενούς και του αυλικού ποιητή που θα είναι το σήμα κατατεθέν του επόμενου αιώνα στην Ισπανία , και ήταν ακόμη ένας από τους πιο πρωτότυπους και αξιόλογους εκπροσώπους του ισπανικού ουμανισμού. Στο πρόσωπό του συγκεντρώνονταν η ενεργός ανάμιξη στις πολιτικές και πολιτιστικές δραστηριότητες της εποχής του, οι κομψοί τρόποι, η καλλιέργεια της ποίησης και η μελέτη των κλασικών, αρετές που, σύμφωνα με πολλούς μελετητές, δημιουργούν έναν ουμανιστή πρώτης γραμμής.

Μπορείτε να δείτε την εργασία μου σχετικά με την επίδραση του Πετράρχη στο ποιητικό έργο του Santillana εδώ.

Τετάρτη, 6 Φεβρουαρίου 2019

Diferencias lingüísticas en ‘la Raya’ de España y Portugal



Un proyecto liderado por la UAH estudia las diferencias lingüísticas en ‘la Raya’ de España y Portugal.

Dirigido por el investigador de la UAH, Xosé Alfonso Álvarez, ha analizado 64 puntos de frontera de uno y otro lado para estudiar las particularidades lingüísticas de este territorio y preservar información sobre el modo de vida tradicional de las comunidades que viven en una zona que se extiende en línea por más de 1200 kilómetros.

Ver más: http://portalcomunicacion.uah.es

Ο ζωγράφος Λουίς Χάκομπο Άλβαρεθ Ροδρίγεθ


Σαχ ματ (1975)

Το παρασκευαστήριο φαρμάκων που υπήρχε στο φαρμακείο του πατέρα του ήταν το πρώτο «εργαστήρι» του Ισπανού ζωγράφου Λουίς Χάκομπο Άλβαρεθ Ροδρίγεθ (Luis Jacobo Álvarez Rodríguez, 1930-1997) από το Βίγο της Γαλικίας. Εκεί ο έφηβος Λουίς άρχισε να φτιάχνει τα πρώτα του έργα, κάτω από την καθοδήγηση της μητέρας του και του παππού του, που ήταν κι οι δυο ερασιτέχνες ζωγράφοι. Ήταν μεγάλες ελαιογραφίες με θρησκευτικά θέματα. Στα μετέπειτα χρόνια όμως η θεματογραφία του θα γινόταν πολύ πιο πλατιά.

Ο Λουίς μόλις τελείωσε το σχολείο του σπούδασε Φιλοσοφία και μόνο το 1957 θα αφιερωνόταν ολοκληρωτικά στη ζωγραφική. Αν και έκανε κάποια ταξίδια για σπουδές στη Μαδρίτη, το Παρίσι και τη Ρώμη, ποτέ δεν άφησε την αγαπημένη του Γαλικία, στην οποία υπήρξε φημισμένος και ακούραστος δάσκαλος της τέχνης του.

Οι πίνακές του έχουν να κάνουν κυρίως με τον τόπο του, τη Γαλικία: τοπία, γέφυρες, ποτάμια, οι δρόμοι του Βίγο, λιμάνια, χαρακτηριστικοί τύποι της εποχής, αλλά και πολύχρωμες νεκρές φύσεις, συνθέτουν ένα έργο απόλυτα αυθεντικό και φτιαγμένο με αγάπη.


Η πλατεία Princesa (1978)


Ο μύλος της Chapela (1970)


Η γέφυρα της Ramallosa (1976)

Κυριακή, 27 Ιανουαρίου 2019

Υλικό προετοιμασίας για το ΚΠΓ στην ισπανική γλώσσα

Μπορείτε να κατεβάσετε ελεύθερα τα ebook των βιβλίων προετοιμασίας για το Κρατικό Πιστοποιητικό Γλωσσομάθειας από τη σελίδα http://rcel.enl.uoa.gr/kpgeschool/entypo-yliko

Σάββατο, 26 Ιανουαρίου 2019

"Η ζωή είναι όνειρο" του Καλντερόν

Ο δεύτερος μονόλογος του Σεγισμούνδου από το περίφημο έργο του Pedro Calderón de la Barca (1600-1681) La vida es sueño (Η ζωή είναι όνειρο), ερμηνευμένος από τον Julio Núñez.



Sueña el rey que es rey, y vive
con este engaño mandando,
disponiendo y gobernando;
y este aplauso, que recibe
prestado, en el viento escribe,
y en cenizas le convierte
la muerte, ¡desdicha fuerte!
¿Qué hay quien intente reinar,
viendo que ha de despertar
en el sueño de la muerte?

Sueña el rico en su riqueza,
que más cuidados le ofrece;
sueña el pobre que padece
su miseria y su pobreza;
sueña el que a medrar empieza,
sueña el que afana y pretende,
sueña el que agravia y ofende,
y en el mundo, en conclusión,
todos sueñan lo que son,
aunque ninguno lo entiende.

Yo sueño que estoy aquí
destas prisiones cargado,
y soñé que en otro estado
más lisonjero me vi.
¿Qué es la vida? Un frenesí.
¿Qué es la vida? Una ilusión,
una sombra, una ficción,
y el mayor bien es pequeño:
que toda la vida es sueño,
y los sueños, sueños son.

Τετάρτη, 23 Ιανουαρίου 2019

Δεν είσαι οι άλλοι - Ποίημα του Χόρχε Λουίς Μπόρχες

 

Δε θα σε γλυτώσουν όσα άφησαν γραμμένα 
όλοι εκείνοι που ικέτευε ο φόβος σου· 
δεν είσαι οι άλλοι και το βλέπεις τώρα 
πως είσαι το κέντρο του λαβύρινθου που χαράζουν 
τα βήματά σου. Δεν σε γλυτώνει η αγωνία 
του Ιησού ή του Σωκράτη, ούτε κι ο κραταιός 
χρυσαφένιος Σιντάρτα, που δέχτηκε το θάνατο 
κάποιο απόβραδο, μέσα στον κήπο. 
Και είναι σκόνη η λέξη που έγραψε 
το χέρι σου ή τα λόγια που πρόφεραν 
τα χείλια σου. Δεν έχει οίκτο η Μοίρα 
κι η νύχτα του Θεού τέλος δεν έχει. 
Το υλικό σου είναι ο χρόνος, ο αέναος χρόνος, 
Είσαι μία μία η κάθε στιγμή.

Από τη συλλογή Εφτά Νύχτες, εκδόσεις Ύψιλον, 1988
Μετάφραση: Δημήτρης Καλοκύρης

Πηγή φωτογραφίας: elpais.com

Παρασκευή, 18 Ιανουαρίου 2019

"Non scholae, sed vitae discimus"

"Non scholae, sed vitae discimus" (Μαθαίνουμε για τη ζωή, όχι για το σχολείο). Φράση του Σενέκα και μότο πολλών σχολείων στην Ισπανία, στα οποία αναβιώνουν τα λατινικά ως ξένη γλώσσα. Τα παιδιά μαθαίνουν να δημιουργούν προφορικό και γραπτό λόγο και δεν περιορίζονται σε στεγνή απομνημόνευση κανόνων. Ένα παράδειγμα και για εμάς;


Πηγή: https://www.levante-emv.com

Πέμπτη, 21 Ιουνίου 2018

Παραμύθια σε μορφή PDF για κατέβασμα

Στον παρακάτω σύνδεσμο μπορεί κανείς να βρει μια σειρά από πολύ γνωστά παραμύθια στα ισπανικά. Τα παραμύθια προέρχονται από πολλές πηγές -αρχαίες και σύγχρονες- και πολλούς γνωστούς συγγραφείς, και είναι ελεύθερα για κατέβασμα.

http://www.cuentosinfantilesadormir.com/descargarcuentosinfantiles.htm

Ανάμεσα σε αυτά μπορείτε να βρείτε τα πασίγνωστα Ο λαγός και η χελώνα, Ο Αλαντίν και το μαγικό λυχνάρι, Το άσχημο παπάκι, Πήτερ Παν, Ο Αλή Μπαμπά και οι 40 κλέφτες, Ο λύκος και τα εφτά κατσικάκια, Το αηδόνι και το τριαντάφυλλο και πολλά άλλα.

Δευτέρα, 4 Ιουνίου 2018

Το τμήμα Ισπανικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθήνας

Στον παρακάτω σύνδεσμο μπορείτε να βρείτε όλες τις πληροφορίες που χρειάζεστε σχετικά με το τμήμα Ισπανικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθήνας: http://www.spanll.uoa.gr/

Τετάρτη, 9 Μαΐου 2018

Primavera en Skåne


Poema del poeta malagüeño José Antonio Mesa Toré (1963- ):

Nos despierta la luz: un telegrama
que coge por sorpresa la ternura
con sus malas noticias. Con premura,
salto al frío: el trabajo me reclama.
Te dejo echa un ovillo por la cama.
Creo que estás dormida. Qué locura:
tienes puestos los sueños a la altura
de mi alma. De repente, algo llama
mi atención. Es tu voz que se deviste:
“¿Eres feliz, José?”, pregunta, grave,
como si no esperara que lo fuera.
Andaba despistado, casi triste,
el corazón. Entonces ya no cabe
duda: será verdad la primavera.

Πέμπτη, 26 Απριλίου 2018

"Το βιβλίο των σπουργιτιών" - Gustavo Adolfo Bécquer



Ο Antonio Machado τον ονόμασε «άγγελο της αληθινής ποίησης» και ο Dámaso Alonso «έναν μεγάλο ποιητή με φωνή μοναδική» που με το έργο του «εγκαινιάζεται η μοντέρνα ισπανική ποίηση». Ο Pablo Neruda από την μεριά του, γράφει γι’ αυτόν, τους παρακάτω στίχους:

Γλυκιά φωνή μεγάλη, καρδιά θλιμμένη!...
Της δυστυχίας ήλιε, αφέντη της βροχής!

Γιος της Ανδαλουσιανής γης ο Gustavo Adolfo Bécquer έζησε μια ζωή σκληρή, γεμάτη κακουχίες, μια ζωή που σμίλεψε τον χαρακτήρα του, προικίζοντάς τον με την ευαισθησία και την πνευματικότητα που αποπνέουν οι στίχοι του. Η σκληρή πραγματικότητα της ζωής του, πολύ συχνά τον οδηγεί στην αναζήτηση καταφυγίου στον κόσμο της φαντασίας και των ονείρων, έναν κόσμο που τροφοδοτείται διαρκώς από την ζώσα δύναμη του έρωτα. Του έρωτα ως θεμελίου, τόσο των ανθρωπίνων σχέσεων (εξιδανίκευση της γυναίκας), όσο και της σχέσης με το Θείο (εξιδανίκευση του Θεού). Δημιουργεί έτσι έναν κόσμο φανταστικό και συνάμα γοητευτικό, όπου αναμιγνύονται όνειρο και πραγματικότητα, συνειδητό και ασυνείδητο, ζωή και ποίηση: «Μου είναι πολύ δύσκολο να γνωρίζω ποια πράγματα έχω ονειρευτεί και ποια μου έχουν αληθινά συμβεί».

(Απόσπασμα από τον πρόλογο του Περουλή Σακελλαρίδη)

Πηγή: Εκδόσεις Κέδρος

Τετάρτη, 11 Απριλίου 2018

Βιβλίο - La difusión del Quijote en Europa

Ένα βιβλίο πραγματικά ενδιαφέρον, σχετικό με το κορυφαίο έργο της παγκόσμιας λογοτεχνίας, γραμμένο με γνώση και αγάπη από τη συνάδελφο και φίλη Ειρήνη Παρασκευά.

Εξετάζεται η αξία και η σημασία του έργου, καθώς και η εκδοτική του πορεία στην Ισπανία όπου γεννήθηκε το 1605. Παρουσιάζονται οι πρώτες μεταφράσεις του στην Αγγλία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ολλανδία και τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, η έξοδός του στο παγκόσμιο εκδοτικό στερέωμα και, φυσικά, στον ελλαδικό χώρο, όπου έχει μια συνεχή παρουσία από τον 18ο αιώνα μέχρι σήμερα.
(Εικ. εξωφύλλου: Ελευθερία Χαλδαίου)